اهمیت استفاده از پانسمان فوم ساکرال یوروفارم در پیشگیری و درمان زخم‌های ناحیه ساکروم

اهمیت استفاده از پانسمان فوم ساکرال یوروفارم در پیشگیری و درمان زخم‌های ناحیه ساکروم

مقدمه

زخم‌های فشاری (Pressure Injuries) یکی از مهم‌ترین عوارض بستری طولانی‌مدت، کاهش تحرک، سالمندی و بیماری‌های مزمن محسوب می‌شوند. ناحیه ساکروم (Sacrum) به دلیل قرار گرفتن در معرض فشار مداوم، نیروهای برشی (Shear) و اصطکاک، شایع‌ترین محل ایجاد این زخم‌ها است. درمان این زخم‌ها علاوه بر افزایش هزینه‌های درمان، مدت بستری بیمار را نیز افزایش داده و کیفیت زندگی بیمار را کاهش می‌دهد.

مطالعات سال‌های اخیر نشان داده‌اند که استفاده از پانسمان‌های فوم ساکرال علاوه بر کمک به درمان زخم، نقش بسیار مهمی در پیشگیری از ایجاد زخم فشاری در بیماران پرخطر دارد. این موضوع باعث شده است که امروزه بسیاری از راهنماهای بین‌المللی مراقبت از زخم، استفاده از پانسمان‌های فوم آناتومیک ساکرال را در کنار سایر اقدامات پیشگیرانه توصیه کنند.

چرا ناحیه ساکروم بیشتر در معرض زخم فشاری قرار دارد؟

استخوان ساکروم در قسمت انتهایی ستون فقرات قرار گرفته و هنگام خوابیدن به پشت، بخش قابل توجهی از وزن بدن را تحمل می‌کند. این فشار مداوم باعث کاهش جریان خون موضعی شده و در صورت تداوم، نکروز بافتی ایجاد می‌شود.

مهم‌ترین عوامل خطر عبارت‌اند از:

• بی‌حرکتی طولانی‌مدت
• بستری در ICU
• سالمندی
• بی‌اختیاری ادرار و مدفوع
• سوءتغذیه
• دیابت
• کاهش حس درد
• بیماری‌های عروقی

در این شرایط حتی مراقبت مناسب نیز ممکن است به‌تنهایی کافی نباشد و استفاده از پانسمان‌های محافظ اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

پانسمان فوم ساکرال چیست؟

پانسمان فوم ساکرال نوعی پانسمان پیشرفته پلی‌یورتانی است که به‌صورت اختصاصی برای انحنای ناحیه ساکروم طراحی شده است. شکل آناتومیک این پانسمان باعث می‌شود بدون ایجاد چین‌خوردگی روی پوست قرار گرفته و سطح وسیع‌تری را پوشش دهد.

این پانسمان‌ها معمولاً دارای ویژگی‌های زیر هستند:

• جذب بالا
• حفظ رطوبت مناسب بستر زخم
• عبور بخار آب
• جلوگیری از تجمع ترشحات
• کاهش اصطکاک و نیروهای برشی
• محافظت از پوست اطراف زخم
• افزایش راحتی بیمار

اهمیت استفاده از پانسمان فوم ساکرال یوروفارم

پانسمان Euroderm Foam Plus Sacral شرکت یوروفارم با طراحی آناتومیک ویژه، برای پوشش کامل ناحیه ساکروم تولید شده است.

از مهم‌ترین مزایای آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱. کاهش فشار و نیروهای برشی

یکی از مهم‌ترین دلایل ایجاد زخم فشاری، نیروهای برشی و اصطکاک است. ساختار چندلایه فوم باعث توزیع بهتر فشار شده و از آسیب پوست جلوگیری می‌کند.

۲. جذب بالای ترشحات

در زخم‌های دارای ترشح متوسط تا زیاد، باقی ماندن اگزودا روی پوست باعث آسیب بافت سالم و افزایش احتمال عفونت می‌شود.

فوم پلی‌یورتان یوروفارم قادر است مقدار قابل توجهی از ترشحات را جذب کرده و همزمان محیط مرطوب مناسب برای ترمیم زخم را حفظ کند.

۳. طراحی آناتومیک مخصوص ساکروم

برخلاف پانسمان‌های مربعی، شکل اختصاصی ساکرال باعث می‌شود:

• بهتر روی پوست قرار گیرد.
• در اثر حرکت بیمار جدا نشود.
• نیاز کمتری به فیکس‌کننده ثانویه داشته باشد.
• احتمال بلند شدن لبه‌های پانسمان کاهش یابد.

۴. محافظت از پوست اطراف زخم

حفظ تعادل رطوبت، جلوگیری از خیس شدن پوست (Maceration) و کاهش آسیب هنگام تعویض پانسمان از مهم‌ترین مزایای این پانسمان است.

۵. افزایش راحتی بیمار

ساختار نرم و انعطاف‌پذیر فوم موجب می‌شود بیمار هنگام خوابیدن یا جابه‌جایی احساس راحتی بیشتری داشته باشد.

۶. کاهش دفعات تعویض پانسمان

به دلیل قدرت جذب بالا، در بسیاری از بیماران نیاز به تعویض مکرر وجود ندارد که این موضوع باعث:

• کاهش درد بیمار
• کاهش هزینه درمان
• صرفه‌جویی در زمان پرسنل درمانی

می‌شود.

نقش پانسمان فوم ساکرال در پیشگیری از زخم فشاری

مطالعات جدید نشان داده‌اند که استفاده از پانسمان فوم ساکرال در بیماران پرخطر، احتمال ایجاد زخم فشاری را به‌طور معنی‌داری کاهش می‌دهد.

در یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز سال ۲۰۲۴ که ۹ مطالعه تصادفی‌سازی‌شده و ۳,۹۷۲ بیمار را بررسی کرد، استفاده از پانسمان فوم ساکرال باعث شد:

• بروز زخم فشاری ساکروم حدود ۶۳٪ کاهش یابد (RR=۰.۳۷)
• بروز زخم‌های مرحله II و بالاتر نیز به‌طور قابل توجهی کاهش پیدا کند.
• میزان قرمزی پایدار پوست نیز کمتر شود.

همچنین یک کارآزمایی بالینی چندمرکزی در ایتالیا نشان داد که افزودن پانسمان فوم چندلایه ساکرال به مراقبت استاندارد، میزان بروز زخم فشاری را از ۱۲٫۸ درصد به ۴٫۸ درصد کاهش داده است و هیچ عارضه پوستی قابل توجهی گزارش نشد.

موارد کاربرد پانسمان فوم ساکرال یوروفارم

این پانسمان برای موارد زیر مناسب است:

• زخم فشاری ناحیه ساکروم
• پیشگیری از زخم فشاری در بیماران پرخطر
• زخم‌های دارای ترشح متوسط تا زیاد
• زخم‌های پس از جراحی
• محل برداشت گرافت پوستی
• سوختگی‌های درجه یک و دو
• استفاده به‌عنوان پانسمان ثانویه روی آلژینات، هیدروفایبر یا سایر پانسمان‌های حفره‌ای در صورت نیاز.

جمع‌بندی

پانسمان فوم ساکرال یوروفارم با بهره‌گیری از فوم پلی‌یورتان جاذب، طراحی آناتومیک و لبه‌های چسبنده، یکی از گزینه‌های مؤثر برای مدیریت زخم‌های ناحیه ساکروم و پیشگیری از ایجاد زخم فشاری در بیماران پرخطر محسوب می‌شود. شواهد علمی منتشرشده در سال‌های اخیر نشان می‌دهد که استفاده از پانسمان‌های فوم ساکرال، در کنار مراقبت استاندارد، می‌تواند بروز زخم فشاری را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد، از پوست اطراف زخم محافظت کند، دفعات تعویض پانسمان را کم کرده و کیفیت مراقبت از بیمار را بهبود بخشد.

منابع

1. Xia J, Huang K, Jiang Q, Wang W. The efficacy of sacral foam dressing in preventing sacral pressure injury: A systematic review and meta-analysis. International Wound Journal. ۲۰۲۴. DOI:۱۰.۱۱۱۱/iwj.۱۴۶۷۳.
2. Forni C, et al. Effectiveness of a multi-layer silicone-adhesive polyurethane foam dressing as prevention for sacral pressure ulcers in at-risk in-patients. International Journal of Nursing Studies. ۲۰۲۲.
3. CADTH. Summary of Evidence: Polyurethane Foam Dressings for the Prevention of Pressure Ulcers. Canadian Agency for Drugs and Technologies in Health.
4. Eurofarm S.p.A. Euroderm Foam Plus Sacral – Product Information.